• 13 basisscholen
  • 2500+ leerlingen
  • 250+ collega’s

‘Acht, negen, tien… laat maar zien!’

Hoe zorg je ervoor dat alle leerlingen meedoen, de lesstof begrijpen én goed onthouden? Op IKC de Westerburcht in Eelde werken leerkrachten daarvoor allemaal op dezelfde manier en vanuit dezelfde basis. Het lesdoel benoemen, controleren of iedereen het begrijpt, leerlingen actief bij de les betrekken en checken of ze het doel van de les beheersen. Tijdens een les spelling in groep 8 is te zien hoe deze instructiemethode werkt.

‘We gaan vandaag aan de slag met centwoorden en werkwoorden in de verleden tijd’, zegt juf Elske tegen haar groep 8-leerlingen. Centwoorden zijn woorden waarbij je s-klank hoort, maar een c schrijft. ‘Pak jullie wisbordjes maar en schrijf op: cilinder. ‘Cilinder’, roepen de leerlingen in koor. ‘Ci-lin-der’. Vervolgens buigen ze zich over hun wisbordje.
‘Onderstreep het stukje dat bij de categorie centwoord hoort en laat het aan je schoudermaatje zien’, zegt Elske.
Ook de schoudermaatjes horen bij EDI (Expliciete Directe Instructie), zoals deze manier van uitleg geven heet. Door samen te werken met een schoudermaatje, moet je je antwoord kunnen uitleggen en hoor je de oplossing van je klasgenoot. Die herhaling helpt bij het onthouden van de stof.
Er wordt druk gefluisterd, een enkeling wist het antwoord uit en schrijft een nieuwe op.
Dan telt Elske af. ‘Acht, negen, tien… laat maar zien!’ Alle wisbordjes gaan omhoog. Iedereen heeft het goed. Met de volgende twee woorden pincet (‘Pincet, pin-cet’) en lucifer (‘Lucifer, lu-ci-fer’) gaat het net zo.

Nadenken over het juiste antwoord
Tussendoor stelt Elske vragen. Om te bepalen wie mag antwoorden, trekt ze willekeurig naamstokjes uit een beker. ‘Zo voorkom je dat je onbewust iemand de beurt geeft van wie je weet dat hij of zij het toch wel goed heeft’, legt ze later in de teamkamer uit. ‘En kinderen moeten de hele tijd bij de les blijven, want je naam kan meerdere keren getrokken worden.’
Tussen het stellen van de vraag en het trekken van het naamstokje zit bewust tijd. Zo worden de kinderen uitgedaagd om over het juiste antwoord na te denken.

‘Wat is bevrijd voor woord?’
Daarna is het tijd voor een dictee. Omdat het een oefendictee is, mag iedereen met zijn schoudermaatje overleggen. Elske noemt verschillende werkwoorden op die de leerlingen moeten vervoegen en enkele andere woorden. Bij elk woord worden de regels besproken. ‘Wat is ‘bevrijd’ voor een woord? En: Welke spellingregel hoort er bij het meervoud van genie?’
Wanneer een leerling een verkeerd antwoord geeft, krijgt een ander de beurt. Daarna wordt het goede antwoord nog even gecheckt bij de leerling die het eerste antwoord gaf. ‘Zo zorgen we ervoor dat het goede antwoord beklijft in plaats van het foute antwoord’, zegt schooldirecteur Mark Marring later.
Wie een foutje maakt, schrijft in een doelenplanner op welke woorden nog niet goed gaan. ‘De leerkracht houdt dat natuurlijk ook bij’, zegt Elske, ‘maar zo ziet de leerling zelf ook waar hij of zij nog extra mee moet oefenen.’
Rick (11) vindt vooral het kunnen overleggen met zijn maatje fijn. ‘Als ik het niet weet, vraag ik aan haar wat die categorie ook alweer betekent en dan weet ik het weer. Dan onthoud ik het beter.’

Lees meer over de nieuwe instructievorm in het artikel Van luisteren naar actief meedoen